Technoleg hidlo dŵr i gartrefi oddi ar y grid

Mae byw oddi ar y grid yn rhoi mwy o reolaeth i aelwyd dros ei hadnoddau, ond mae hefyd yn gofyn am benderfyniadau gofalus ynghylch ansawdd dŵr. Gall ffynhonnell breifat, fel ffynnon, twll turio neu ddŵr glaw, edrych yn lân heb fod yn ddiogel i’w yfed. Gall bacteria, metelau, gwaddod, nitradau neu gemegau organig fod yn bresennol heb unrhyw flas nac arogl amlwg.

Nid oes un hidlydd sy’n datrys pob problem. Mae’r dechnoleg briodol yn dibynnu ar darddiad y dŵr, canlyniadau profion, faint o ddŵr sydd ei angen a’r ynni sydd ar gael. Mae system dda yn cyfuno sawl cam: rhag-hidlo, trin cemegol, diheintio ac, mewn rhai achosion, bilen fân iawn.

Mae angen edrych y tu hwnt i’r peiriant ei hun hefyd. Mae pibellau, tanciau storio, pympiau a chysylltiadau trydanol yn rhan o’r gadwyn drin. Os yw tanc yn fudr neu os yw pwysedd y system yn rhy isel, ni fydd hidlydd drud yn gwarantu cyflenwad dibynadwy.

I berchnogion cartrefi bach, mae cymunedau ar-lein yn ffordd ddefnyddiol o gymharu profiadau go iawn, costau cynnal a chadw a pherfformiad gwahanol unedau. Mae’r newyddion technoleg hefyd yn gallu dangos sut mae synwyryddion, rheolyddion awtomatig a deunyddiau hidlo newydd yn newid y maes.

Adnabod ffynhonnell y dŵr

Dŵr glaw yw un o’r opsiynau mwyaf cyffredin oddi ar y grid. Fel arfer mae’n cynnwys llai o fwynau na dŵr twll turio, ond gall gasglu llwch, paill, baw adar a gweddillion o do neu gwteri. Dylid defnyddio rhidyll ar y fewnfa, dyfais i ddargyfeirio’r llif cyntaf, a thanc caeedig sy’n atal golau a malurion rhag mynd i mewn.

Gall dŵr o dwll turio gynnwys haearn, manganîs, caledwch uchel, hydrogen sylffid neu nitradau. Gall ffynnon arwynebol fod yn fwy agored i halogiad amaethyddol a bacteriol. Dylid cymryd sampl cyn prynu offer, gan brofi o leiaf am facteria colifform, pH, dargludedd, nitradau, haearn, manganîs a chaledwch. Mae dadansoddiad ehangach yn ddoeth os oes gweithgarwch diwydiannol neu amaethyddol gerllaw.

Mae ansawdd dŵr yn gallu newid ar ôl glaw trwm, sychder neu waith adeiladu. Felly, nid yw un prawf hanesyddol yn ddigon bob amser. Mae cofnodi canlyniadau dros y flwyddyn yn helpu i ddangos a oes angen triniaeth gyson neu addasiad tymhorol.

Haenau hidlo a diheintio

Mae hidlydd gwaddod yn gam cyntaf syml sy’n dal tywod, rhwd a gronynnau mwy. Gellir defnyddio cetris polypropylen neu hidlydd golchadwy, gan ddewis maint mandwll sy’n addas i’r llif. Mae hidlydd rhy fân ar ddechrau’r system yn gallu llenwi’n gyflym a lleihau pwysedd.

Mae carbon actifedig yn lleihau blasau, arogleuon, clorin a rhai cyfansoddion organig. Nid yw fel arfer yn tynnu nitradau, mwynau toddedig na phob math o facteria. Ar gyfer haearn neu fanganîs, gall fod angen cyfrwng ocsideiddio, hidlydd catalytig neu awyru cyn cam hidlo pellach.

Mae bilen ultrahidlo yn gallu dal llawer o facteria a pharasitiaid, tra bod osmosis gwrthdro yn tynnu cyfran fawr o halwynau, nitradau a metelau toddedig. Fodd bynnag, mae osmosis gwrthdro yn cynhyrchu dŵr gwastraff ac yn gofyn am bwysedd digonol. Dylid cadw’r bilen a’r pibellau mewn cyflwr hylan, gan nad yw dŵr sy’n pasio drwy bilen dda yn ddiogel os yw’r tanc ar ôl hynny wedi’i halogi.

Mae golau uwchfioled yn opsiwn poblogaidd ar gyfer diheintio terfynol. Mae’n gweithio heb ychwanegu cemegyn, ond mae angen dŵr cymharol glir a chyflenwad trydan cyson. Nid yw UV yn tynnu gronynnau nac yn gwella blas, felly mae’n fwyaf effeithiol ar ddiwedd cyfres o gamau hidlo.

Ynni, pwysedd a chynnal a chadw

Mewn cartref oddi ar y grid, mae pob pwmp a lamp UV yn defnyddio rhan o’r gyllideb ynni. Gall pwmp gwasgedd, batri a phaneli solar redeg system fach, ond rhaid cyfrifo defnydd dyddiol, llif brig a’r ynni ychwanegol sydd ei angen mewn tywydd cymylog. Gall tanc uchel ddarparu rhywfaint o bwysedd drwy ddisgyrchiant, er y gall fod angen pwmp atgyfnerthu ar gyfer cawod neu osmosis gwrthdro.

Dylid gosod mesuryddion pwysedd cyn ac ar ôl y hidlyddion. Mae cynnydd yn y gwahaniaeth rhwng y ddau ddarlleniad yn arwydd bod cetris yn llawn neu fod cyfrwng hidlo wedi dirlawn. Mae cadw dyddiadur o newid cetris, glanhau tanciau a phrofion dŵr yn gwneud namau’n haws i’w hadnabod.

Mae dewis deunyddiau yn bwysig mewn amgylchedd llaith. Mae tai plastig gradd bwyd, dur di-staen a chysylltiadau gwrthsefyll cyrydiad yn addas mewn llawer o osodiadau. Mewn systemau diwydiannol neu gyfeintiau mawr, gall bagiau hidlo PTFE a hidlyddion plât-a-ffrâm fod yn berthnasol, ond mae’r rhan fwyaf o gartrefi yn elwa mwy ar unedau symlach sydd â darnau sbâr ar gael yn lleol.

Mae’r egwyddorion yn debyg i buro aer: mae dewis rhwng systemau puro canolog ac unedau annibynnol yn dibynnu ar faint y gofod, llif a rheolaeth. Yn achos dŵr, mae angen ystyried a fydd uned ganolog yn trin pob tap, neu a yw hidlydd pwynt-defnyddio ger y sinc yfed yn ddigonol.

Diogelwch a defnydd bob dydd

Dylid gwahanu dŵr yfed oddi wrth ddŵr ar gyfer toiled, golchi dillad neu ddyfrhau. Mae hyn yn lleihau maint y system ddrutaf ac yn atal dŵr sydd heb ei drin yn ddigonol rhag mynd i’r tap yfed. Gall hidlydd bach o dan y sinc fod yn ateb synhwyrol os yw’r gweddill o’r cyflenwad yn cael ei ddefnyddio at ddibenion nad ydynt yn yfed.

Nid yw berwi’n disodli system hidlo gyflawn. Mae’n lladd llawer o ficro-organebau, ond nid yw’n cael gwared ar nitradau, metelau, halen na gwaddod. Dylid defnyddio dull diheintio ychwanegol ar ôl gwaith cynnal a chadw, newid pibellau neu gyfnod hir heb ddefnyddio’r system.

Rhaid labelu tapiau a falfiau, diogelu cemegau glanhau, a gosod larwm os yw lefel y tanc neu bwysedd y system yn disgyn yn rhy isel. Os oes plant, gwesteion neu denantiaid yn defnyddio’r cartref, dylai’r cyfarwyddiadau fod yn glir ac yn weladwy.

Cymharu’r prif opsiynau

Mae’r dewis gorau yn dibynnu ar y broblem benodol, nid ar nifer y camau yn unig. Mae system gymhleth yn gallu cynnig mwy o ddiogelwch, ond mae hefyd yn cynyddu costau, defnydd ynni a’r nifer o rannau a all fethu.

Technoleg	Beth mae’n trin yn bennaf	Manteision	Cyfyngiadau
Hidlydd gwaddod	Tywod, rhwd a gronynnau	Rhad, syml, hawdd ei newid	Nid yw’n trin cemegau na bacteria
Carbon actifedig	Blas, arogl a rhai cyfansoddion organig	Gwella blas y dŵr, defnydd isel o ynni	Gall ddirlawn ac nid yw’n tynnu pob mwyn
Ultrahidlo	Bacteria, parasitiaid a gronynnau mân	Llif da a llai o ddŵr gwastraff	Nid yw’n tynnu’r rhan fwyaf o halwynau toddedig
Osmosis gwrthdro	Nitradau, halwynau a llawer o fetelau	Triniaeth fanwl iawn	Angen pwysedd ac mae’n cynhyrchu dŵr gwastraff
Golau uwchfioled	Micro-organebau byw	Diheintio cyflym heb gemegau	Angen trydan a dŵr clir ymlaen llaw
Awyru a chyfrwng haearn	Haearn, manganîs a rhai arogleuon	Addas i ddŵr twll turio penodol	Angen profi a glanhau’r cyfrwng

Y trefniant cyffredin ar gyfer cartref bach yw rhidyll neu hidlydd golchadwy, hidlydd gwaddod, carbon actifedig ac UV, gan ychwanegu osmosis gwrthdro dim ond os yw profion yn dangos angen. Ar gyfer dŵr glaw, gall storio hylan a rhag-hidlo da fod yn bwysicach na phrynu bilen ddrud.

Cyn gosod unrhyw beth, profwch y ffynhonnell, mesurwch y defnydd dyddiol a sicrhewch fod modd cael cetris, lampau a chysylltiadau newydd. Dylai’r system fod yn hawdd i’w gwasanaethu mewn tywydd gwael ac yn ddigon effeithlon i redeg gyda’r adnoddau ynni sydd ar gael.

Ymarferoldeb yw’r prawf terfynol: dewiswch y nifer lleiaf o gamau sy’n datrys problemau a ddangosir gan brofion, gosodwch ddiheintio terfynol ar gyfer dŵr yfed, a chadwch gofnod rheolaidd o bwysedd, cynnal a chadw ac ansawdd y dŵr.